Hormone Replacement Therapy (HRT) voor transvrouwen

Hormone Replacement Therapy (HRT) voor transvrouwen

Prof. dr. Luc Van Gaal—Professor endocrinologie, diabetologie en metabole ziekten van het UZA (Universitair Ziekenhuis Antwerpen)

Hormone replacement therapy (HRT) is voor velen een van de eerste stappen in de transitie. Is de patiënt een transvrouw, krijgt ze vrouwelijke hormonen toegediend, terwijl tegelijkertijd de aanmaak van mannelijke hormonen wordt verminderd. Bij transmannen is het precies omgekeerd. Het is mogelijk om via 2pass Clinic te starten met hormoonbehandeling. U heeft wel een verslag nodig van de psychologe dat u transvrouw bent. U kan hiervoor bij onze psychologe een afspraak maken.

Maak een afspraak

Voor wie is HRT?

HRT is een ingrijpende therapie. Voordat de endocrinoloog (hormoonspecialist) hormonen voorschrijft, wordt eerst vastgesteld of er werkelijk sprake is van genderdysforie. Daarnaast moet je een aantal vragen over je gezondheid beantwoorden en kan er een kort medisch onderzoek worden verricht. Jolanda, een patiënte van professor van Gaal, houdt een videodagboek bij van haar ervaringen vanaf de start van haar hormoonbehandeling.

HRT wordt afgeraden aan  transvrouwen met onbehandelde hoge bloeddruk, transvrouwen die een trombose (bloedklonters) of hersenbloeding doormaakten, of van wie bekend is dat zij risico lopen op trombose, en transvrouwen met een ernstige leverziekte.

Daarnaast moet je minimaal 16 jaar zijn. Wie nog geen 16 is, kan puberteitsremmers krijgen. Die remmen de ontwikkeling van geslachtskenmerken. Hieraan zijn wel voorwaarden verbonden.

Overweeg je een geslachtsaanpassende operatie (sexual reassignment surgery)? Bij de operatie worden de teelballen verwijderd. Daarmee verdwijnt de bron van de testosteronproductie. Na de operatie zijn alleen nog oestrogenen noodzakelijk.

Soorten hormonen

Bij HRT voor transgender vrouwen worden twee soorten gebruikt:

  • Natuurlijke hormonen, zoals oestradiol
  • Synthetische hormonen, bijvoorbeeld ethinyl oestradiol.

Het belangrijkste verschil tussen deze soorten is dat synthetische hormonen veel sterker zijn. Ze geven sneller resultaat, maar hebben ook meer bijwerkingen.

Het is mogelijk om via Internet hormoonpreparaten voor transvrouwen te kopen. Wij raden dat af. Zelfmedicatie vergroot de risico’s op gezondheidsschade, bijwerkingen en andere ongewenste effecten. Bovendien is de kwaliteit van producten die via Internet worden verkocht niet gewaarborgd.

Wat doet HRT?

HRT bij transgender vrouwen remt de productie van het mannelijke hormoon testosteron. Dit gebeurt met anti-androgenen zoals cyproteronacetaat. Daaraan worden oestrogenen toegevoegd, die zowel in tabletvormen als pleister worden verstrekt. Een aantal mannelijke geslachtskenmerken verdwijnen zo geleidelijk aan naar de achtergrond.

Maak een afspraak

Effecten van anti-androgenen:

  • Afname van het libido
  • Verkleining van zaadballen
  • Vermindering van lichaamsbeharing
  • Het normale proces van haaruitval bij mannen wordt stopgezet
  • Verzwakking van spieren
  • Mogelijke bijwerkingen zijn vermoeidheid, lusteloosheid en op termijn onvruchtbaarheid.

Effecten van oestrogenen:

  • Groei van borsten
  • Vet wordt anders verdeeld over het lichaam (meer rond de heupen)
  • Huid wordt zachter
  • Toenemende emotionaliteit
  • Vergroot risico op trombose (vooral bij rokers).

Niet iedereen reageert hetzelfde op HRT. Bij de een zijn de effecten heviger of sneller aanwezig dan bij de ander. Dit is normaal.

Wat doet HRT voor transgender vrouwen niet?

Behandeling met HRT zorgt ervoor dat je sneller vervrouwelijkt. Toch zijn er zaken waarop hormonen weinig of geen invloed hebben.

  • Hoewel lichaamsbeharing langzaam afneemt, wordt mannelijke baardgroei niet of slechts licht beïnvloed. Wie van baardhaar af wil, zal dus toch een laserbehandeling of elektrolyse nodig hebben.
  • Ook de stem verandert niet door hormonen. Je kunt je stem alleen vervrouwelijken door logopedie en eventueel chirurgie.
  • Borstvorming wordt gestimuleerd door vrouwelijke hormonen. Hiervoor is geduld nodig. Het kan tot twee jaar duren voor ze de uiteindelijke grootte bereiken. Veel transvrouwen zijn niet volledig tevreden met het bekomen resultaat na twee jaar behandeling. Dan kan voor een borstvergroting worden gekozen.
  • Het skelet en de lichaamslengte veranderen niet door hormoonbehandeling. Mannelijke gezichtskenmerken van het beenderige gelaat (sterke kaak en kin, voorhoofd bossing) kunnen aangepakt worden met facial feminisation surgery.

HRT voor transgender vrouwen en vruchtbaarheid

Hormonen hebben invloed op je vruchtbaarheid. Word je lang met hormonen behandeld, is de kans groot dat je geen kinderen meer kunnen produceren. Wil je in de toekomst toch een kind? Transvrouwen kunnen, voor de hormoonbehandeling start, zaadcellen laten invriezen. De endocrinoloog weet hier meer over.

Opvolging tijdens de HRT voor transgender vrouwen

In het eerste jaar zijn er driemaandelijkse controles door de endocrinoloog, in het tweede jaar van de hormoonbehandeling halfjaarlijks. Na geslachtsaanpassende operaties wordt veelal jaarlijks opgevolgd.

Vergoedingen HRT voor transgender vrouwen

Terugbetaling van hormoonpreparaten door het ziekenfonds is in veel gevallen mogelijk. Dit gebeurt veelal na goedkeuring van de arts en na het voorleggen van een verklaring van psycholoog en endocrinoloog.

Maak een afspraak voor HRT

FAQ HRT

Nog andere vragen? Laat het ons weten! We beantwoorden de vraag en als die in het algemeen van toepassing is, voegen we de vraag toe aan de veelgestelde vragen op deze pagina.